विजयाच्या प्रारंभ आणि पतांच्या एक विलक्षण गाथा म्हणजे २०व्या शतकाच्या प्रारंभातील इलेक्ट्रिक कारांचे उत्थान आणि पतन. या लेखात, झगमगत्या जिद्दी व अविश्वसनीय गलतिओंना व्याख्या करताना इतिहासाच्या अद्भुत क्षणांची समालोचना करणार आहोत.
१९व्या शतकाच्या उत्तरार्धात, इलेक्ट्रिक कार हा एक नवीन व आर्जव करणारा विचार होत होता. १८९० च्या दशकात, युनायटेड स्टेट्समध्ये, थॉमस पॅर्किन्सच्या ‘रोल्स रॉईस’चा हवेने चालला जाणारा बॅटरी संचयनेच गगनात भरारी घेतली होती. तथापि, याचे प्रमाण कमीत कमी होत राहिले.
गॅसोलीनची गाडी प्रथम प्रदर्शित केल्याने अनेकांच्या जीवनात थोडा थोडा तो बदल घडवून आणला. परंतु, बॅटरी तंत्रज्ञानाच्या प्रारंभिक विकासामुळे इलेक्ट्रिक कारच्या विकसनशीलतेसाठी महत्त्वपूर्ण सिद्ध झाले. या गाड्या न बोलता, कमी शोरात चालायच्या, अशा गाड्यांची सुरुवात बहुराष्ट्रीय कंपन्यांकडून झालेली होती.
गेली एक शतकी गाड्यांच्या कॅबिनेटमध्ये महिलांना सहज काम करता आले कारण इलेक्ट्रिक कार हाताळणे सुलभ होते. या गाड्या महिलांना स्वतंत्रपणे सफर करण्याची आणि आपली स्थिरता आपल्या हातात ठेवण्याची संधी देत होत्या.
मुख्य विक्रेत्यांमध्ये चडर ओल्सन एक अद्वितीय व्यक्तिमत्व होते, ज्याने १९०० मध्ये १८,००० गाड्या विकल्या. त्यांच्या कार्यात इलेक्ट्रिक कारांच्या वाणिज्यिक यशाची स्थापना झाली. तथापि, जाल बूड करण्यास काही काळ लागला.
१९२० च्या दशकालगत गॅसोलीनच्या वापराचा वाढत्या वास्तव्यात इलेक्ट्रिक कार गहाण ठरल्या. वाढती उत्पादनक्षमता आणि गॅसोलीनच्या कमी किमतींमुळे इलेक्ट्रिक कार आता सहसा महागड्या ठरत होत्या. त्याच्याकडे अनुभव न असलेल्या पुष्टीकरणामुळे, लोकांमध्ये बॅटरी तंत्रज्ञानाबद्दल दुर्बलतेचा विश्वास बसला.
गॅसोलीनच्या गाड्यांच्या प्रवेशामुळे इलेक्ट्रिक कार विलीन झाल्या. जेव्हा फर्डिनंड पोर्श याने १९१२ मध्ये ‘पॉर्श १’ विकली, तेव्हा त्याने समकालीन तंत्रज्ञानाची प्रगती केली आणि इलेक्ट्रिक गाड्यांची ग्रहणयोग्यता कमी केली. अध्ययन देणारी चुंबकीय रचनांचे लक्षात घेण्यास मदत झाली, परंतु याचा परिणाम इलेक्ट्रिक वाहनांच्या कर्मचार्यांवर ओढला.
१९२० च्या वाढत्या तांत्रिक नवोन्मेषाने गॅसोलीनमुळे प्रगती केली, तसेच लोकांचा वाहक व इतर ध्वनी निर्माण करणाऱ्या यांत्रिक वाहनांची निवड करण्यास मजबूर झाला. त्या काळात, दरवर्षी १० टक्के गाड्या गॅसोलीनवर चालत असत, ज्यांनी इलेक्ट्रिक किमतींमध्ये कमी होणे प्रभावीपणे साधले.
यामध्ये दिलेल्या संघटनांनी तब्बल १५% प्रमाणात इलेक्ट्रिक कार निर्मिती करून एक ‘सामान्य उत्पादकता चेक’ संधारित केली होती. इलेक्ट्रीक व्हेइकल्स असोसिएशनने एकट्या १९१०-१९१५ दरम्यान ३००,००० इलेक्ट्रिक कार आधीच निर्मित केलेल्या होता.
अलीकडे, इलेक्ट्रिक वाहने पुन्हा एकदा जागतिक बाजारात सर्वाधिक चर्चित ठरू लागली आहेत. इंटेलिजेंट टेक्नॉलॉजी कडे लक्ष देताना, अद्यतने दूरदर्शनला ऑटोमोबाईल्सच्या क्षेत्रात अद्वितीय बनविण्यासाठी उद्योगांनी एकत्रितपणे काम सुरू केले आहे.
आताच्या काळात, शेवटी आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने तसेच आरोग्याच्या जागरूकतेच्या भावना उभ्या राहिल्या आहेत. २०२० मध्ये, इलेक्ट्रिक कारच्या विक्रीत ४% वाढ दाखवला, जो आलंकारिक वाढ होता.
गुंडर सोलिझरे, एक ६० वर्षीय वयोवृद्ध, म्हणतो की, “मी मोठा झालो तेंव्हा चांगली इलेक्ट्रिक गाडी होती. मला वाटतं की ती आपल्याला एक ऊर्जा देत होती.” गुंडरचा युक्तिवाद आहे की आपल्या आजूबाजूच्या खेड्यात ही गाड्या सामान्य होत जात होती.
अशा गाड्या फक्त एक वाहकाचे माध्यम नसल्या तरी, ते सामाजिक गट, पर्यावरण व जीवनशैलीच्या परिवर्तनांसाठी खूप महत्त्वाची ठरली. जर आपण या भूतकाळात थोडासा परत जाऊन विचार केला, तर कदाचित आपली कार गेल्या एक शतके जास्त जन्म घेऊ शकली असती.
किंवा नाही? इतर सोल्यूशन्ससह सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे आधुनिक काळाच्या मागण्या आणि तंत्रज्ञानाच्या संधी व अडथळे पहाणे आवश्यक आहे.
इलेक्ट्रिक कारांचे पुनरुत्थान अद्भुत आहे. यामध्ये सामाजिक, आर्थिक, आणि पर्यावरणीय प्रभाव असण्याची क्षमता आहे, जे या गाडीला नव्याने जीवित देऊ शकेल. चला, आता या गतीशील प्रवासात एकत्र येऊया.